Đồng chí Ngô Đức Đệ với cuộc vận động thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên tại tỉnh Kon Tum 

Đồng chí Ngô Đức Đệ với cuộc vận động thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên tại tỉnh Kon Tum

Thứ ba - 07/04/2020 13:49
Ngày 17-3-2006, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã ban hành Thông báo số 59-TB/TU “Kết luận về việc chọn ngày kỷ niệm các sự kiện lịch sử quan trọng của tỉnh và ngày truyền thống Đảng bộ tỉnh”. Theo đó, ngày 25-9-1930 chính thức được chọn là Ngày truyền thống của Đảng bộ tỉnh Kon Tum.
Sau khi hoàn thành quá trình xâm chiếm Kon Tum, cùng với việc thiết lập bộ máy cai trị, thực dân Pháp đã lập ngay nhà tù và những công cụ bạo lực để đàn áp bất kỳ ai chống đối. Từ năm 1915-1917, thực dân Pháp cho xây dựng Nhà lao Kon Tum (Lao trong). Mục đích ban đầu chúng dùng để giam giữ các tù thường phạm-là những người dân địa phương bị chúng ghép vào “tội” chống đối hoặc vi phạm “pháp luật” của chúng.
Sau thất bại của phong trào cách mạng 1930-1931, đỉnh cao là phong trào Xô Viết-Nghệ Tĩnh, thực dân Pháp bắt đầu đưa tù chính trị lên giam ở đây. Từ đó, Nhà lao Kon Tum trở thành nơi giam cầm các tù nhân chính trị là những người Cộng sản yêu nước.
Tháng 6-1930, địch đưa đồng chí Ngô Đức Đệ lên giam tại Nhà lao Kon Tum. Đồng chí Ngô Đức Đệ sinh năm 1905, trong một gia đình yêu nước ở xã Trảo Nha (nay là xã Đại Lộc), huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh; tham gia tổ chức Phục Việt tháng 11-1925 (tổ chức Phục Việt sau đổi thành Hưng Nam, rồi chuyển thành Tân Việt Cách mạng Đảng (1928), sau đó cải tổ thành Đông Dương Cộng sản Liên đoàn (tháng 01-1930). Khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập (ngày 03-02-1930), sau đó Đông Dương Cộng sản liên đoàn sáp nhập vào Đảng Cộng sản Việt Nam, thì đồng chí Ngô Đức Đệ là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngày 01-01-1930, đồng chí đã bị thực dân Pháp bắt giữ trong lúc đang cùng với các đồng chí khác trong tổ chức Tân Việt Cách mạng Đảng nhóm họp để bàn việc thành lập Đông Dương Cộng sản Liên đoàn tại bến đò Trai thuộc phủ Đức Thọ, Hà Tĩnh. Khi mới bị bắt, đồng chí bị địch giam ở Nhà lao Hà Tĩnh, sau đó đưa ra giam ở lao Vinh (Nghệ An). Đến ngày 10-6-1930, đồng chí bị địch đày lên giam ở Nhà lao Kon Tum.
Tại Nhà lao Kon Tum (Ngục Kon Tum), đồng chí Ngô Đức đệ đã có nhiều hoạt động đóng góp quan trọng cho phong trào cách mạng ở Kon Tum. Đồng chí đã tuyên truyền đường lối cách mạng của Đảng, vận động, cảm hoá các cai, đội và binh lính trong Nhà lao Kon Tum như: Đội Phụng (Huỳnh Đăng Thơ), cai Cừ (Nguyễn Cừ), cai Liễu (Huỳnh Liễu),...và thành lập nên Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Kon Tum.
Theo đó, vì là tù chính trị án nặng, nên đồng chí bị thực dân Pháp giam ở phòng biệt lập, bên cạnh phòng làm việc của quản lao để dễ bề giám sát. Tại đây, với bản lĩnh và sự khôn khéo của người chiến sỹ Cộng sản, đồng chí đã dần dần cảm hoá những ông đội, ông cai ở Nhà lao Kon Tum thành những người yêu nước tiến bộ. Người đầu tiên được đồng chí cảm hoá và giáo dục về con đường đấu tranh cách mạng là Huỳnh Đăng Thơ (tức đội Thơ hay đội Phụng). Từ đội Thơ, việc tuyên truyền được mở rộng, đồng chí đã cảm hoá, giác ngộ được cai Liễu (Huỳnh Liễu), cai Cừ (Nguyễn Cừ) và tiến tới thành lập tổ chức Hội ái hữu, gồm 3 người: Huỳnh Đăng Thơ, Huỳnh Liễu, Nguyễn Cừ.
Sau một thời gian thử thách, ngày 10-9-1930, thay mặt tổ chức đồng chí Ngô Đức Đệ tuyên bố kết nạp đồng chí Huỳnh Đăng Thơ vào Đảng Cộng sản Việt Nam (vì hoàn cảnh đặc biệt bấy giờ chưa liên lạc được với tổ chức Đảng, nên việc kết nạp đồng chí Thơ vào Đảng chỉ do một mình đồng chí Ngô Đức Đệ tuyên bố). Đồng chí Huỳnh Đăng Thơ trở thành người đảng viên Cộng sản đầu tiên được kết nạp ở Kon Tum. Sau đồng chí Huỳnh Đăng Thơ, lần lượt các cai Liễu (Huỳnh Liễu), cai Cừ (Nguyễn Cừ) được giác ngộ và kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đến cuối tháng 9-1930 đồng chí Ngô Đức Đệ bí mật tổ chức thành lập chị bộ Đảng Cộng sản đầu tiên tại Nhà lao Kon Tum, gồm 4 đồng chí: Ngô Đức Đệ, Huỳnh Đăng Thơ, Huỳnh Liễu, Nguyễn Cừ. Do đồng chí Ngô Đức Đệ làm Bí thư chi bộ. Vì các đảng viên của chi bộ xuất phát từ những binh lính làm thuê cho thực dân Pháp nên chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Kon Tum còn gọi là Chi bộ binh.
Sau khi thành lập Chi bộ binh, đồng chí đã cùng với các đảng viên Chi bộ tìm cách móc nối cơ sở cũ, tác động và thành lập chi bộ đường phố ở Kon Tum (vào đầu năm 1931) và tiếp tục phát triển thêm một số đảng viên mới. Tháng 3-1931, hoạt động của Chị bộ binh và Chi bộ đường phố bị lộ. Sau đó, địch lần lượt cho bắt một số đồng chí đảng viên liên quan, trong đó có 3 đồng chí: Huỳnh Đăng Thơ, Huỳnh Liễu, Nguyễn Cừ bị địch giải về giam ở Nhà Lao Buôn Mê Thuột, còn đồng chí Ngô Đức Đệ bị chúng giữ lại và đưa giam ở Lao ngoài. Từ đó Chi bộ binh do đồng chí Đệ sáng lập bị tan rã.
Tại đây, đồng chí Ngô Đức Đệ đã tiếp tục cùng với các đồng chí là những chiến sỹ Cộng sản yêu nước khác bị giam ở Kon Tum thành lập một Ban lãnh đạo trong nhà tù Kon Tum, do đồng chí phụ trách chung để hướng dẫn anh em tù đấu tranh chống chế độ hà khắc, đàn áp, khủng bố, tra tấn dã man của thực dân Pháp và phong kiến tay sai Nam Triều. Đỉnh điểm là cuộc đấu tranh Lưu huyết ngày 12-12- 1931.
Sau cuộc đấu tranh này, đồng chí Ngô Đức Đệ đã lãnh đạo tất cả anh em tù nhân đoàn kết đấu tranh tuyệt thực, phản đối hành động đàn áp dã man của địch, đưa ra các yêu sách đòi các quyền lợi cho tù chính trị, đồng thời tổ chức làm lễ truy điệu cho những đồng chí đã hy sinh trong cuộc đấu tranh “Lưu huyết”. Sau các hoạt động đó, đồng chí bị địch tăng án nặng (lúc đầu là tử hình, sau hạ xuống chung thân).
Tháng 4-1932, địch đày đồng chí Ngô Đức Đệ đi giam ở Nhà đày Lao Bảo (Quảng Trị). Sau đó đưa về Nhà đày Buôn Mê Thuột. Ngày 01-3-1945, địch đưa đồng chí về giam ở căn an trí Đăk Tô (Kon Tum). Một thời gian ngắn, chúng chuyển đồng chí về Nhà lao Quy Nhơn. Sau ngày Nhật đảo chính Pháp (09-3-1945), đồng chí Ngô Đức Đệ đã vượt ngục ra ngoài gặp lại đồng chí Huỳnh Đăng Thơ. Sau đó cả hai đồng chí cùng nhau vận động thành lập Ban vận động Việt Minh đầu tiên ở huyện Hoài Ân (Bình Định).
Trong kháng chiến chống Pháp lần thứ 2, đồng chí Ngô Đức Đệ tham gia các mặt công tác ở chiến trường Trung bộ, đã giữ chức Chủ tịch Mặt trận Liên Việt Khu uỷ V. Sau này khi chuyển công tác ra Hà Nội, đồng chí đã tham gia trên nhiều lĩnh vực công tác khác nhau. Trong đó có một thời gian làm Đại sứ quán nước ta tại Ba Lan, rồi công tác tại Viện Huân Chương. Đồng chí nghỉ hưu và bị bệnh mất tại Hà Nội.
Sự kiện thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên được tiến hành bí mật. Đồng chí Ngô Đức Đệ và Huỳnh Đăng Thơ trong hồi ký của mình đều ghi nhớ đó là một ngày cuối tháng 9-1930. Ghi nhận ý nghĩa to lớn của việc thành lập Chi bộ Đảng cộng sản đầu tiên tại tỉnh cũng như vai trò to lớn của đồng chí Ngô Đức Đệ, trong quá trình nghiên cứu biên tập, tái bản sách “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Kon Tum, tập I (1930-1975)”; trên cơ sở tư liệu thành văn và hồi ký có được, sau khi tham khảo ý kiến của các nhân chứng lịch sử và cơ quan chuyên môn-Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, ngày 17-3-2006 Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã ban hành Thông báo số 59-TB/TU “Kết luận về việc chọn ngày kỷ niệm các sự kiện lịch sử quan trọng của tỉnh và ngày truyền thống Đảng bộ tỉnh”. Theo đó, ngày 25-9-1930 chính thức được chọn là Ngày truyền thống của Đảng bộ tỉnh Kon Tum.

Bài, ảnh: Trần Thị Sáu

Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 1 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Văn Bản Mới

CV.3083.BTGTU

mời dự HN giao ban trực tuyến công tác báo chí quý II-2020

Lượt xem:27 | lượt tải:15

TÀI LIỆU

phục vụ HN giao ban báo chí quý II-2020

Lượt xem:22 | lượt tải:12

CV.3080.BTGTU

mời dự Hội nghị BCV trực tuyến tháng 07-2020

Lượt xem:73 | lượt tải:21

HD.71.BTGTU

bồi dưỡng, tập huấn chính trị hè năm 2020

Lượt xem:67 | lượt tải:32

CV.3073.BTGTU

Tuyên truyền (kèm Đề cương) kỷ niệm 110 năm Ngày sinh đồng chí Nguyễn Hữu Thọ

Lượt xem:191 | lượt tải:76

CV.3040.BTGTU

triệu tập thí sinh tham gia Chung kết Cuộc thi "Tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo VN năm 2020"

Lượt xem:201 | lượt tải:68

TÀI LIỆU

giao ban báo chí tháng 6.2020, lúc 13h30, ngày 4.6.2020

Lượt xem:274 | lượt tải:80
truongsa
1114711 DAN HOI THU TRUONG CO QUAN CHUC NANG TRA LOI
baocaovien
tailieu
sachtuyengiao

Hình ảnh hoạt động
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Đăng nhập
Hãy đăng nhập tài khoản để sử dụng tài liệu Báo cáo viên
Thống kê
  • Đang truy cập37
  • Thành viên online1
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm33
  • Hôm nay3,198
  • Tháng hiện tại45,110
  • Tổng lượt truy cập7,352,649
cuoc thi 90 nam covid
     Trang thông tin điện tử Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Kon Tum
   
 - Giấy phép số 03/GP- TTĐT, ngày 21 tháng 9 năm 2015
     - Cơ quan chủ quản: Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Kon Tum, số 236 Bà Triệu, Tp Kon Tum, tỉnh Kon Tum
     - Người chịu trách nhiệm chính: Bà Lê Thị Kim Đơn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy
     - Điện thoại: 0260.3862301. Fax: 0260. 3865464. Email: bantuyengiaotinhuykt@gmail.com; phiemkt@gmail.com
      Ghi rõ nguồn tuyengiaokontum.org.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này

 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây